Od miasta naznaczonego segregacją rasową i From a city scarred by racial segregation and the legend of Sun Ra, across the open ocean and an attempt to establish musical contact with a humpback whale, to an Estonian duo conquering world stages with zombie-folk – we present the next titles in the DocFilmMusic competition at the 66th Krakow Film Festival. They will be competing for the Golden Heynal, demonstrating just how far a music documentary can reach. Three films, three distinct tonalities, and one common denominator: sound that triggers memory, forges connections, and transcends boundaries – between people, between generations, and even between species.
Choć każdy z tych filmów porusza się w innym rejestrze – od historyczno-biograficznego eseju, przez morską medytację o komunikacji międzygatunkowej, po kameralny dokument o życiu w trasie i poza nią – wszystkie łączy przekonanie, że muzyka jest czymś więcej niż tylko rozrywką. Staje się językiem pamięci, narzędziem budowania relacji oraz impulsem do przemiany – otwierania nowych etapów, zyskiwania odwagi i przekraczania własnych granic.
Jazzman z Kosmosu
W filmie „Sun Ra i jego magiczne miasto” twórcy – Guillaume Maupin i Pablo Guarise – pozostając w ścisłej współpracy z lokalną społecznością, wracają do Birmingham w Alabamie – miasta narodzin Hermana Poole’a Blounta, późniejszego Sun Ra, ikony jazzu i pioniera afrofuturystycznej wyobraźni. Film prowadzi widza od opowieści o artyście, który przedstawiał się jako przybysz z Kosmosu, do bardzo konkretnego miejsca i jego historii. Do miasta segregacji rasowej, nierówności oraz pamięci przemocy, ale także dawnej świetności „Magic City”, dziś obecnej głównie w archiwaliach i rozproszonych śladach.
Zderzając materiały archiwalne ze współczesnym obrazem Birmingham, twórcy kreślą portret muzyka i portret wspólnoty, z której wyrastała jego wyobraźnia – zwrócona ku przyszłości, a jednocześnie głęboko osadzona w doświadczeniu amerykańskiego Południa. Nieprzypadkowo już na początku filmu wybrzmiewają słowa Sun Ra: „Moja historia nie należy do Historii. Historia się powtarza, ale moja opowieść nie ma końca”. To właśnie napięcie między powracającą przemocą dziejów a niesłabnącą mocą wyobraźni i „kosmicznego jazzu” nadaje tej opowieści jej własny, hipnotyczny rytm.
Pieśni (dla) wieloryba
Jeśli Sun Ra sięgał do Kosmosu, to bohater dokumentu „Muzyk i wieloryb” schodzi w przeciwnym kierunku – pod powierzchnię oceanu – by spróbować nawiązać kontakt z innym, nie-ludzkim światem. Reżyser Valentin Paoli podejmuje temat muzyki z zupełnie odmiennej perspektywy, prowadząc opowieść o znanym francuskim kompozytorze i didżeju, którego inspirują nagrania z wielorybami podpływającymi do łodzi, gdy rozbrzmiewają jego utwory. Rone wyrusza więc na ocean wraz z biologami morskimi i ekspertami, by sprawdzić, czy muzyka może stać się formą porozumienia z humbakiem – a jeśli nie pełnoprawnym „dialogiem”, to przynajmniej uważnym gestem skierowanym ku innemu gatunkowi.
Paoli prowadzi tę historię z czułością i wizualnym rozmachem, przekształcając naukowo-artystyczny eksperyment w poruszającą opowieść o słuchaniu, uważności i granicach ludzkiej komunikacji. Film ten nie tylko pyta o możliwość kontaktu, lecz także o gotowość i wrażliwość człowieka do wsłuchania się w to, co wymyka się znanym kodom i językom.
Puul(uu)p non-fiction
Humor, autoironia i puls codziennego życia wybrzmiewają w filmie „Puuluup – kable w samochodzie” Taaviego Arusa, który z czułością i znakomitym wyczuciem rytmu portretuje dwóch estońskich muzyków w średnim wieku – ojców, partnerów, ludzi głęboko zanurzonych w zwyczajności – niespodziewanie trafiających na międzynarodowe sceny, a nawet na Eurowizję.
Duet Puuluup nie tylko przywraca do obiegu niemal zapomniany, wręcz wymarły instrument zwany talharpą, lecz także buduje wokół jej brzmienia własny język muzyczny – podszyty przewrotnym humorem i punkową wyobraźnią. Gdy więc pada pytanie o to, co właściwie grają, bez wahania odpowiadają: zombie-folk, a precyzyjniej – neo-zombie post-folk. Arus zderza koncertową energię z domową krzątaniną, pokazując, że późne powodzenie nie musi oznaczać zerwania z codziennością, lecz może właśnie z niej wyrastać. Powstaje z tego ciepły, zabawny i bardzo muzyczny portret artystów, którzy we właściwym sobie, szalonym stylu rozprawiają się z ageizmem, przypominając, że na spełnianie marzeń nigdy nie jest za późno.
Posłuchaj muzyki bohaterów i bohaterek konkursu DocFilmMusic
Wybrane tytuły z konkursu DocFilmMusic:
- Farruquito – dynastia flamenco / Farruquito, a flamenco dynasty, reż. Santi Aguado, Reuben Atlas, Hiszpania, USA, 90’, 2025
- Kapralova / Kaprálová, reż. Petr Záruba, Czechy, 70’, 2025
- Sun Ra i jego magiczne miasto / The Magic City – Birmingham According to Sun Ra, reż. Guillaume Maupin, Pablo Guarise, Belgia, 100’, 2025
- Muzyk i wieloryb / The Musician and The Whale, reż. Valentin Paoli, Francja, 83’, 2026
- Puuluup – kable w samochodzie / Puuluup – cables in the car, reż. Taavi Arus, Estonia, 96’, 2026
- Tak miało być / Meant to Be, reż. Oliver Mark Toth, Węgry, 84’, 2026
Niedawno ukazał się news, w którym zaprezentowaliśmy pierwsze tytuły muzycznych dokumentów zaproszonych do konkursu DocFilmMusic – można się z nim zapoznać tutaj. To jednak wciąż nie wszystkie produkcje, które powalczą o Złoty Hejnał – już niebawem przedstawimy ostatnią odsłonę programu.
Insiderskie karnety na 66. Krakowski Festiwal Filmowy już w sprzedaży!
Krakowski Festiwal Filmowy jest na ekskluzywnej liście wydarzeń filmowych kwalifikujących do Oscara® w kategoriach krótkometrażowych (fabuła, animacja, dokument) oraz pełnometrażowego filmu dokumentalnego, do Europejskiej Nagrody Filmowej w tych samych kategoriach, a także kwalifikuje do nagród BAFTA.
Krakowski Festiwal Filmowy organizowany jest przy wsparciu finansowym Miasta Kraków, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Programu Kreatywna Europa MEDIA oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Współorganizatorem jest Stowarzyszenie Filmowców Polskich.
66. Krakowski Festiwal Filmowy odbędzie się w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku oraz od 5 czerwca do 19 czerwca online na KFF VOD.