Między ludzkością a kosmosem, między geologiczną przeszłością Ziemi a jej technokapitalistyczną teraźniejszością, między pradawnym DNA a kolonialnym archiwum znaleźli się bohaterowie i bohaterki siedmiu fascynujących dokumentów naukowych, które będzie można zobaczyć w ramach tegorocznej odsłony sekcji Docs+Science podczas 66. Krakowskiego Festiwalu Filmowego.
Przywołując „wiekuistą ciszę nieskończonych przestrzeni”, Pascal okazał przerażenie bezkresem i złożonością świata, w którym śmiertelna istota ludzka błądzi między dwiema milczącymi nieskończonościami – tym, co najmniejsze, i tym, co największe. Po zapisaniu tych słów francuski myśliciel osunął się w mistycyzm, my jednak proponujemy inne rozwiązania. Propozycje znajdziecie w siedmiu wyjątkowych filmach, „spisanych” językiem niezwykle osobistym, niepoddającym się estetyce wielkich dostawców kontentu. W historiach jednostkowych konfrontacji z ogromem kosmosu i kolektywnych zmagań z upływem czasu. W portretach pojedynczych ludzi w starciu z kryzysem natury i obrazach gatunku wkraczającego w epokę międzygwiezdną. Badacze, aktywiści, bohaterowie i autorzy dokumentów wdzierają się – nie bez frapujących zwątpień i trudności – w pascalowską przestrzeń. Zakłócają jej ciszę. – objaśnia kurator sekcji Karol Jałochowski, dziennikarz, dokumentalista, redaktor naczelny serwisu popularnonaukowego Pulsar.
“Małe, duże i daleko” to opowieść o zderzeniu ludzkiego istnienia z dziejami Ziemi i kosmosu. Karl, austriacki astronom, u kresu drogi zawodowej podsumowuje swoje życie, stan wiedzy naukowej, kondycję świata – i związane z tym rozczarowania. Nowojorski twórca Jem Cohen, autor m.in. znakomitej fabuły „Museum Hours” (2012), w swoim eseistycznym dokumencie tradycyjnie igra z fikcją. W intymnej rozmowie, która stanowi kanwę filmu, konfrontuje dwie skale czasowe i przestrzenne – tę głęboką, obejmującą prehistorię, i jej ułamek, zakres dostępny człowiekowi.
Czy Boca Chica w Teksasie to laboratorium międzygwiezdnej przyszłości, czy też przygnębiające zaplecze technokapitalizmu? Kanadyjski reżyser Julien Elie, autor „Dark Suns” (2018) i „The White Guard” (2023), w „Przesuwając granice” z charakterystyczną dla siebie chłodną precyzją ukazuje, jak ekspansja SpaceX, przedsiębiorstwa przemysłu kosmicznego Elona Muska, brutalnie przedefiniowuje funkcjonowanie lokalnej społeczności i przyrody. Jak formuje – a raczej deformuje – stosunek ludzi do Ziemi i kosmosu.
„Human Race” to film o śmiało zakrojonym projekcie genetycznym – a jednocześnie o równie wielkich ambicjach i cenie uprawiania nauki. Bohaterem filmu Simona Leca jest Eske Willerslev. Ten znakomity badacz DNA ściga się z czasem i konkurencją, próbując odczytać pradawne genomy człowieka. Naukowy thriller duńskiego dokumentalisty o polskich korzeniach jest jednocześnie psychologicznym studium jednostki działającej w warunkach presji, rywalizacji i napięć etycznych. Jej motywacje okazują się równie ciekawe jak pradzieje ludzkiego gatunku.
Czeski reżyser Tomáš Elšík w dokumencie „Blisko ziemi” przedstawia równolegle historię aktywisty odnawiającego zagrożone siedliska i ornitolożki dokumentującej zatrucia chronionych ptaków. Z ich działań wyłania się jedna opowieść o wartości jednostkowego sprzeciwu wobec przemocy ukrytej w codziennym gospodarowaniu zasobami przyrodniczymi. Wspaniale sfilmowany dokument ujawnia dysproporcję między lokalną inicjatywą a globalną skalą zniszczeń – bez łatwych pocieszeń i retorycznego nadmiaru.
W dokumencie “Drzewo prawdy”, którego autorem jest Sammy Baloji, krajobraz pamięta więcej niż ludzie. Kongijski artysta wizualny, fotograf i filmowiec, współtwórca „Rumba Rules, New Genealogies” (2020), sięga po archiwa Yangambi, historycznego centrum badań nad rolnictwem i lasami tropikalnymi, i po współczesne obrazy Demokratycznej Republiki Konga, by pokazać, jak wiedza o naturze bywała narzędziem kolonialnej eksploatacji. Nagrodzony na IFFR 2025 esej wizualny oddaje głos ludziom – ale przede wszystkim tytułowemu drzewu, nieludzkiemu świadkowi historii.
Dag Kaszlikowski, fizyk i filmowiec działający w Singapurze, proponuje w „Mgnienie” krótki, zmysłowy esej o percepcji. W centrum stawia ideę tzw. mózgu Boltzmanna, zakładającą, że człowiek może być jedynie chwilową fluktuacją cząstek, złudzeniem wyłonionym z chaosu konającego wszechświata. Granica między tym, co pewne, a tym, co chwiejne, zostaje tu celowo i prowokacyjnie zatarta.
Z kolei „Animus Animalis (historie ludzi, zwierząt i rzeczy)” to na pozór oniryczna, a w istocie prowadzona z chłodną precyzją opowieść o światach „przygranicznych”, w których życie i śmierć splatają się w nieoczywisty sposób. Aistė Žegulytė kieruje oko kamery w stronę preparatorów zwierząt, hodowców i muzealników próbujących zatrzymać naturę w bezruchu. Poddaje refleksji ludzką potrzebę kontroli nad naturą, a zwłaszcza proces, w którym kultura przekształca zwierzę w obraz, eksponat i symbol. Oryginalny w formie pełnometrażowy debiut dokumentalny.
Filmy w tegorocznym cyklu Docs+Science:
- Animus Animalis (historie ludzi, zwierząt i rzeczy) / Animus Animalis (a story about People, Animal and Things), reż. Aistė Žegulytė, Litwa, 69’, 2018
- Blisko ziemi / Resilience, reż. Tomáš Elšík, Czechy, 83’, 2025
- Drzewo autentyczności / The Tree of Authenticity, reż. Sammy Baloji, Demokratyczna Republika Konga, Belgia, 89’, 2025
- Human Race, reż. Simone Lec, Dania 100’, 2025
- Małe, duże i daleko / Little, Big, and Far, reż. Jem Cohen, Austria, USA, 122’, 2024
- Mgnienie / Flicker, reż. Dagomir Kaszlikowski, Singapur, 15’, 2026
- Przesuwając granice / Shifting Baselines, reż. Julien Elie, Kanada, 100’, 2025
Ponownie jedna z odsłon KFF TALKS będzie poświęcona rozmowie wokół sekcji Docs+Science.
Partnerami Docs+Science jest Projekt Pulsar oraz Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego i projekt Bliżej Nauki.
Insiderskie karnety na 66. Krakowski Festiwal Filmowy już w sprzedaży!
Krakowski Festiwal Filmowy jest na ekskluzywnej liście wydarzeń filmowych kwalifikujących do Oscara® w kategoriach krótkometrażowych (fabuła, animacja, dokument) oraz pełnometrażowego filmu dokumentalnego, do Europejskiej Nagrody Filmowej w tych samych kategoriach, a także kwalifikuje do nagród BAFTA.
Krakowski Festiwal Filmowy organizowany jest przy wsparciu finansowym Miasta Kraków, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Programu Kreatywna Europa MEDIA oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Współorganizatorem jest Stowarzyszenie Filmowców Polskich.
66. Krakowski Festiwal Filmowy odbędzie się w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku oraz od 5 czerwca do 19 czerwca online na KFF VOD.