Czy wiedzieliście, że Franciszka Themerson, zanim jeszcze nauczyła się chodzić, nie rozstawała się z ołówkiem? A zastanawialiście się kiedyś, jak przedziwna relacja łączyła Paula Bowlesa i Mohammeda Mrabeta, albo jak rodziła się pisarska droga Siri Hustvedt i jak wyglądało jej małżeństwo z Paulem Austerem? A może chcielibyście usłyszeć performatywne czytanie tekstów noblistki Annie Ernaux? W nowej sekcji festiwalowej „Osobowości” zobaczycie dokumenty poświęcone wybitnym postaciom świata sztuki i kultury, a rangę literackiej części programu podkreśla partnerstwo z Festiwalem Conrada – jednym z najważniejszych wydarzeń literackich nie tylko w Polsce.
Słowo i obraz to dopełniające się języki opowieści. Wyjątkowo literacki nerw posiada nowe pasmo Krakowskiego Festiwalu Filmowego: Osobowości, któremu Festiwal Conrada dumnie patronuje. Jego bohater(k)ami są m.in. goszczący na naszym festiwalu Siri Hustvedt i jej mąż Paul Auster, ale także Franciszka i Stefan Themersonowie, których historia filmowa zachwyciła mnie szczególnie. – Paulina Frankiewicz, dyrektorka programowa Festiwalu Conrada.
Cieszę się, że wspólnie z Festiwalem Conrada możemy zaprezentować dokumenty, które w tak różny sposób opowiadają o literaturze. Mamy tu klasyczną biografię i kino eksperymentujące. Mamy obserwacyjny zapis i opowieść non-fiction zanurzoną w realizmie magicznym. Chyba nie będzie przesadą, jeśli powiem, że literatura poszerza dziś granice kina dokumentalnego. – komentuje, dyrektorka artystyczna Anita Piotrowska.
Listy zatrzymane na taśmie filmowej
„Wciąż piszę jeden wielki list do Ciebie, ale to, co myślę i czuję, liter znaleźć nie może” – pisała Franciszka Themerson do swojego męża Stefana. W wybitnie zmontowanym dokumencie Marcin Borchardt tworzy właśnie taki wizualny list, z którego wyłania się portret podwójny, a właściwie potrójny, bo historię Franciszki i Stefana Themersonów – wszechstronnych, nieustannie eksperymentujących artystów – opowiada Jasia Reichardt. Jej własna biografia, głęboko naznaczona Zagładą, splata się tu z wojennymi i emigranckimi losami Themersonów, ich niezwykłą miłością, twórczą odwagą i potrzebą przekraczania granic w sztuce.
Podobnie otwartą formę przyjmuje sam film, łącząc rozmaite stylistyki, materiały i sposoby ekspresji, a fragmenty listów odsłaniają intymny wymiar tej opowieści. Na tle historii XX wieku „Moi Themersonowie” pokazują, że sztuka uprawiana w czasach marnych może stać się próbą odnalezienia sensu – i śladem, który zostaje na długo.
Kobiece głosy
W „Siri Hustvedt i wspomnieniach przyszłości” jedna z najważniejszych współczesnych pisarek, autorka m.in. „Świata w płomieniach” i „Opowieści o duchach”, otwiera przed kamerą drzwi swojego nowojorskiego domu i własnej biografii. Opowiada o norweskich korzeniach, dzieciństwie w Minnesocie, pisarskich początkach w wielkim mieście oraz bliskich związkach z feminizmem.
Wiele miejsca zajmuje tu także jej szczęśliwe małżeństwo z Paulem Austerem, który zmarł w trakcie zdjęć, ale dokument Sabine Lidl nie pozwala, by ta historia przesłoniła portret samej Hustvedt. To przede wszystkim film o niej – uważny, skupiony na jej głosie, pamięci i myśleniu, odsłaniający również jej związki z Wimem Wendersem i Louise Bourgeois.
Powroty do Ernaux
Kto powiedział, że młodzi ludzie nie czytają dobrej literatury? W „Życiopisaniu – Annie Ernaux oczami francuskich licealistów” wybitna dokumentalistka Claire Simon zaprasza na rodzaj performatywnego czytania, w którym twórczość niedawnej noblistki okazuje się zaskakująco bliska najintymniejszym doświadczeniom współczesnych nastolatków.
Reżyserka odwiedza z kamerą francuskie szkoły średnie, gdzie wspólna lektura i zaangażowane rozmowy pokazują, że teksty Ernaux – choć często odnoszą się do wydarzeń sprzed kilkudziesięciu lat – wciąż mocno rezonują z młodymi czytelniczkami i czytelnikami. To film o literaturze jako żywym doświadczeniu, w którym czyjeś słowa mogą stać się lustrem dla własnej historii.
W magicznym Tangerze
W latach 60. mieszkający w Maroku Paul Bowles spisywał, redagował i tłumaczył opowieści niepiśmiennego Mohammeda Mrabeta, które później trafiały do międzynarodowego obiegu literackiego. Autora głośnej powieści „Pod osłoną nieba” i młodego marokańskiego gawędziarza połączyła relacja fascynująca, ale też niejednoznaczna i nierówna.
Dziś sędziwy Mrabet czuje się wykorzystany przez amerykańskiego pisarza, a rozmowy z nim oraz świadkami tamtych wydarzeń odsłaniają historię uwikłaną w kulturowe stereotypy i kolonialne zależności. „Mohammed i Paul. Pewnego razu w Tangerze” Nordina Lasfara nie jest jednak klasycznym dokumentem – film próbuje również oddać bujną wyobraźnię marokańskiego opowiadacza, przekładając ją na hipnotyczne obrazy.
W tej części programu szczególne miejsce zajmuje pasmo literackie, prezentujące dokumenty o tym, jak rodzi się wielka literatura, jakie prawdziwe historie kryją się w cieniu kreacji i w jaki sposób twórczość potrafi odmieniać życie – zarówno osób piszących, jak i czytających. Osobnym tytułem w sekcji jest „In – I in Motion”, dokument poświęcony teatrowi tańca i wyreżyserowany przez debiutującą za kamerą Juliette Binoche, o którym pisaliśmy już w jednym z poprzednich newsów. Można go przeczytać tutaj.
Filmy, które znalazły się w sekcji Osobowości:
- In-I in Motion, reż. Juliette Binoche, 124’, Francja, 2025
- Mohammed i Paul. Pewnego razu w Tangerze / Mohammed & Paul – Once Upon a Time in Tangier, reż./dir. Nordin Lasfar, 93’, Królestwo Niderlandów, 2025
- Moi Themersonowie / My Themersons, reż./ dir. Marcin Borchardt, 80’, Polska, 2026
- Siri Hustvedt i wspomnienia przyszłości / Siri Hustvedt – Dance Around the Self, reż./dir. Sabine Lidl, 110’, Niemcy, Szwajcaria, 2026
- Życiopisanie – Annie Ernaux oczami francuskich licealistów / Writing Life – Annie Ernaux Through the Eyes of High School Students, reż./ dir. Claire Simon, 90’, Francja, 2025
Partnerem sekcji jest Conrad Festival.
Insiderskie karnety na 66. Krakowski Festiwal Filmowy już w sprzedaży!
Krakowski Festiwal Filmowy jest na ekskluzywnej liście wydarzeń filmowych kwalifikujących do Oscara® w kategoriach krótkometrażowych (fabuła, animacja, dokument) oraz pełnometrażowego filmu dokumentalnego, do Europejskiej Nagrody Filmowej w tych samych kategoriach, a także kwalifikuje do nagród BAFTA.
Krakowski Festiwal Filmowy organizowany jest przy wsparciu finansowym Miasta Kraków, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Programu Kreatywna Europa MEDIA oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Współorganizatorem jest Stowarzyszenie Filmowców Polskich.
66. Krakowski Festiwal Filmowy odbędzie się w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku oraz od 5 czerwca do 19 czerwca online na KFF VOD.