Bałkany to przestrzeń pamięci i pęknięć, ale też niezwykłej energii, wyobraźni i opowieści, które mimo ciężaru historii wciąż szukają drogi naprzód. Tegoroczny fokus prowadzi przez powojenne Sarajewo, Rijekę zamienioną w polityczny teatr, gasnącą Jugosławię, surowe góry Macedonii Północnej i albańskie historie o wolności okupionej wyrzeczeniem. Pełnometrażowe dokumenty i krótkie filmy młodych twórców układają się w wielogłosowy portret regionu – hipnotyczny, melancholijny, podszyty charakterystycznym humorem, zachwycający obrazami i muzyką, a zarazem nieustannie pytający o to, jak żyć dalej w miejscach, gdzie prywatne losy wciąż splatają się z wielką historią.
Program pełnometrażowych dokumentów otwiera opowieść o wizjach, które próbowały zmienić rzeczywistość – czasem poprzez wspólnotową pracę, czasem poprzez polityczny spektakl. W „Blum – nasz los w naszych rękach” Jasmili Žbanić powojenne Sarajewo staje się przestrzenią opowieści o Emeriku Blumie – ocalałym z wojny inżynierze i przedsiębiorcy, który stworzył Energoinvest, firmę opartą na rewolucyjnej jak na tamte czasy idei współodpowiedzialności pracowników. Z historii jugosłowiańskiego eksperymentu gospodarczego blisko już do innego politycznego widowiska. W „Fiume o morte!” Igora Bezinovicia mieszkańcy dzisiejszej Rijeki wracają do wydarzeń z 1919 roku, gdy Gabriele D’Annunzio zamienił zajęte Fiume w scenę patetycznych gestów, manifestów i narodowych ceremonii, a film absurdalnym humorem pokazuje, jak łatwo polityka przeobraża się w teatr.
Rozpad dawnego świata powraca także w „Utraconej drużynie marzeń” Jurego Pavlovicia, gdzie archiwalia i rozmowy z legendarnymi koszykarzami tworzą poruszający portret reprezentacji Jugosławii, która podczas mistrzostw Europy w 1991 roku walczy o złoto, gdy kraj pogrąża się już w politycznym kryzysie prowadzącym do wojny. Wobec tych wielkich historycznych przesunięć szczególnie mocno wybrzmiewają kameralne opowieści o życiu na uboczu. W dokumencie „Góry pozostaną” Petry Seliškar pięciu braci dorasta w surowych górach Macedonii Północnej, pośród owiec, psów pasterskich i codziennej pracy, ale w ich odizolowanym świecie wciąż powraca marzenie o tym, co może czekać po zejściu z gór. O wyborze własnej drogi, choć w zupełnie innym porządku kulturowym, opowiada z kolei „Wo/men” Kristine Nrecaj i Birthe Templin, przyglądające się sześciu albańskim burrnesha – kobietom, które wybrały życie w roli mężczyzn, zyskując społeczne prawa i niezależność, ale płacąc za nie cenę wyrzeczeń.
Filmy krótkometrażowe
Cały program uzupełnią krótkie metraże, które pokazują różnorodność form, tematów i wrażliwości młodych twórców – od społecznego realizmu i kina pamięci po surową przypowieść, inicjacyjną podróż i animowaną metaforę świata w stanie nieustannej przemiany.
W „Płytkim gruncie” Joza Schmucha spotkanie syna ze starszą matką staje się konfrontacją przeszłości z teraźniejszością, a współczesny Vukovar – miasto nowoczesnej galerii handlowej i starego cmentarza – odsłania, że pamięci o bratobójczej wojnie bałkańskiej nie da się łatwo oddzielić od dzisiejszej codzienności. Duszną atmosferę współczesnej bałkańskiej metropolii przynosi z kolei „O świcie” Stefana Ivančicia, krótka fabuła utrzymana w konwencji społecznego realizmu, która dzięki sugestywnym detalom i nienachalnej symbolice pozwala przez kilkanaście minut oddychać rytmem swojej bohaterki.
Z miejskiej codzienności przeniesiemy się na ośnieżone pustkowie Czarnogóry w „Skowycie” Branislava Milatovicia, gdzie ojciec niemal bez słów niesie rannego syna w bezpieczne miejsce, a każdy krok staje się próbą miłości, poświęcenia i fizycznej wytrzymałości. Inną, bardziej tajemniczą drogę odbywa bohater „Tarika” Adema Tuticia – serbski nastolatek podróżujący przez górski pejzaż i własne lęki, z podbitym okiem i pytaniami, na które niespieszna narracja dopiero stopniowo pozwala szukać odpowiedzi.
Na koniec „Wodni ludzie” Veroniki Hozjan przenoszą nas do miasta znikającego pod wodą, gdzie jedni uciekają, inni zaczynają przystosowywać się do nowej rzeczywistości, a starszy szewc kurczowo trzyma się dawnego życia. Subtelna, podszyta humorem animacja staje się gorzką metaforą współczesności – świata pędzącego ku zmianie, za którą nie każdy chce lub potrafi nadążyć.
Filmy, które znalazły się w sekcji Fokus na Bałkany:
- Blum – nasz los w naszych rękach / Blum – Masters of Their Own Destiny, reż./dir. Jasmila Žbanić, 76’, Bośnia i Hercegowina, 2025
- Fiume o morte! / Fiume o Morte!, reż./dir. Igor Bezinović, 112’, Chorwacja, Włochy, Słowenia, 2025
- Góry pozostaną / The Mountain Won’t Move, reż./dir. Petra Seliskar, 123’, Francja Macedonia Północna, 2025
- O świcie / Upon Sunrise, reż./dir. Stefan Ivancic, 15’, Serbia, Hiszpania, Słowenia Chorwacja, 2025
- Płytki grunt / Shallow Ground, reż./dir. Jozo Schmuch, 20’, Chorwacja, 2025
- Skowyt / Bark, reż./dir. Branislav Milatović, 17’, Czarnogóra, 2024
- Tarik, reż./dir. Adem Tutic, 27’, Serbia, 2025
- Utracona drużyna marzeń / The Lost Dream Team, reż./dir. Jure Pavlović, 85’, Chorwacja, Serbia, 2025
- Wodni ludzie / Fin People, reż./dir. Veronika Hozjan, 10’, Słowenia, Chorwacja, 2026
- Wo/men / House with a Voice, reż./dir. Kristine Nrecaj, Birthe Templin, 87’, Niemcy, 2024
Insiderskie karnety na 66. Krakowski Festiwal Filmowy już w sprzedaży!
Krakowski Festiwal Filmowy jest na ekskluzywnej liście wydarzeń filmowych kwalifikujących do Oscara® w kategoriach krótkometrażowych (fabuła, animacja, dokument) oraz pełnometrażowego filmu dokumentalnego, do Europejskiej Nagrody Filmowej w tych samych kategoriach, a także kwalifikuje do nagród BAFTA.
Krakowski Festiwal Filmowy organizowany jest przy wsparciu finansowym Miasta Kraków, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Programu Kreatywna Europa MEDIA oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Współorganizatorem jest Stowarzyszenie Filmowców Polskich.
66. Krakowski Festiwal Filmowy odbędzie się w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku oraz od 5 czerwca do 19 czerwca online na KFF VOD.